چهارشنبه , ۲۰ آذر ۱۳۹۸

گزارش برنامه آموزشی در مورد منع معاینه بکارت و توسعه گروپ حمایت از زنان و معاینات طب عدلی معیاری در ولایت بدخشان

۴  می ۲۰۱۹

از آنجایی که قرار شد مؤسسه خدماتی علوم عدلی افغانستان با همکاری مالی سازمان صحی جهان و همکاری تخنیکی ریاست امور زنان ولایت بدخشان و سایر اعضای گروپ کاری، گروپ دادخواهی حمایت از زنان و معاینات طب عدلی معیاری را در پیوند به منع معاینه بکارت در سطح ولایات توسعه بدهد، در ماه می ۲۰۱۹ یکی از نمایندگی های گروپ کاری در ولایت بدخشان نیز ایجاد گردید.

در این مورد، استاد محمد اشرف بختیاری رئیس مؤسسه خدماتی علوم عدلی افغانستان به ولایت بدخشان سفر نموده و به تاریخ ۳ می ۲۰۱۹ با خانم آلینا غیاثی رئیسه امور زنان ولایت بدخشان ملاقات کرده و با همکاری وی، یک لیستی از نهادهای همسو با این گروپ را تهیه کرد. سپس بختیاری همراه خانم غیاثی با معاون والی ولایت بدخشان ملاقات کرده و ضمن معرفی گروپ دادخواهی حمایت از زنان و معاینات طب عدلی معیاری و اعضای آن، در رابطه به معاینات غیر علمی – معیاری نیز مفصل صحبت کرده و پیامدهای ناگوار آن را نسبت به زنان تشریح نمود. در عین حال، تأکید نمود که به ریاست های ذیربط ولایت بدخشان هدایت دهد تا در ورکشاپ یک روزه شرکت کرده و در ایجاد گروپ کاری ولایتی نقش ایفا نمایند. وی ضمن استقبال از بختیاری و برنامه های که این نهاد روی دست دارد، وعده سپرد که به مسئولین تمام ادارات محلی بدخشان تماس گرفته و تاکید می کند که حتماً در برنامه شما شرکت نمایند.

علاوه براین، بختیاری با همکاری ریاست امور زنان ولایت بدخشان، دعوتنامه هایی را تهیه و به تمامی ادارات ذیربط محلی و نهادهای مدنی و اکادمیک فرستاد. در ضمن، کارمند ریاست امور زنان، شماره های تماس مسئولین ادارات و نهادهای مربوطه را نیز بدست آورده و برای حصول اطمینان بیشتر از طریق تلیفون با هریک از اشتراک کنندگان تماس نیز گرفته شد تا سر وقت به ورکشاپ شرکت کنند. از سوی دیگر با ریاست امور زنان ولایت بدخشان برای تنظیم محل ورکشاپ نیز هماهنگی شد. برعلاوه مواد آموزشی پرنت و کاپی شده و قرطاسیه نیز خریداری گردید و با رستورانت برای ارسال غذای چاشت نیز هماهنگی صورت گرفت.

سرانجام ورکشاپ آموزشی به روز شنبه مورخ  ۴ می ۲۰۱۹ از ساعت ۸:۳۰ صبح الی ۲:۳۰ بعد از ظهر در سالون کنفرانس ریاست امور زنان ولایت بدخشان برگزار شد. در این ورکشاپ ۱۹ نفر  به نمایندگی از نهادهای مختلف دولتی و غیر دولتی نظیر ریاست عدلیه، ریاست سارنوالی استیناف، ریاست محکمه استیناف، ریاست ارشاد، حج و اوقاف، ریاست کار و امور اجتماعی، ریاست امور زنان، دفتر ولایتی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، انجمن مستقل وکلای مدافع، قوماندانی امنیه، ریاست صحت عامه، سازمان بین المللی انکشاف حقوق، مرکز توانمندسازی زنان، دفتر جامعه مدنی، دفتر عدالت برای همه، انجمن زنان بدخشان، مؤسسه حقوق بشر و محو خشونت و دفتر زنان برای زنان افغان شرکت کرده بودند. مواد آموزشی نظیر اجندا، کتاب، بروشور، استراتیژی، اکشن پلان، ساختار ، لایحه وظایف و رهنمود گروپ همراه با قلم و کتابچه در قالب یک فایل به اشتراک کنندگان توزیع گردید.

ابتدا برنامه آموزشی با تلاوت قرآن شریف توسط نماینده ریاست ارشاد،‌ حج و اوقاف آغاز شد و با تسهیل گری استاد محمد اشرف بختیاری، ضمن معارفه اشتراک کننده ها، اهداف و مقاصد ورکشاپ نیز برای اشتراک کنندگان تشریح گردید. سپس بختیاری؛ گروپ کاری، حوزه فعالیت ها و دستاوردهای آن را در کابل برای اشتراک کنندگان مختصراً تشریح نموده و در رابطه به معاینات غیر علمی – معیاری، عوامل، ریشه ها و پیامدهای آن در افغانستان مفصل توضیحاتی را ارائه نمود.

بختیاری ضمن برشمردن تمام معاینات غیر علمی – معیاری در افغانستان، روی دونوع معایناتی که مبتنی بر تبعیض، خشونت و شکنجه است بیشتر بحث نمود. این دونوع معاینات شامل معاینه بکارت و معاینه مقعدی می شود که قربانیان آن را بیشتر دختران و زنان تشکیل می دهند. معاینه مقعدی که برای اثبات لواط انجام می شود، در آن یک انگشت و یا یک تیوب به داخل مقعد مظنون یا متهم فرو برده می شود و سپس میزان فشار و حساسیت معصره مقعدی سنجش می شود. یعنی هرقدر حساسیت و مقاومت معصره مقعدی در مقابل فشار کمتر باشد، سست بودن مقعد را مشخص و از آن طریق عمل لواط را ثابت می نمایند. اما غافل از اینکه سست بودن معصره مقعدی به بسیاری عوامل طبی دیگری نظیر بواسیر، قبضیت و سندروم روده تحریک بستگی دارد. این معاینه نه تنها اساس علمی ندارد بلکه برای زنان به لحاظ جسمی و روانی مضر و خطرناک است. ضمن آنکه از مصادیق تبعیض، خشونت، شکنجه و تجاوز جنسی نیز شمرده می شود.


استاد محمد اشرف بختیاری

بختیاری علاوه کرد که معاینه بکارت یکی دیگر از معاینات غیر علمی – معیاری است که به صورت منظم و گسترده در افغانستان انجام می شود. این معاینه زمانی انجام می شود که یک دختر به دلیل خشونت های خانوادگی، از منزل فرار کرده و توسط پولیس به اتهام جرایم اخلاقی گرفتار شده و برای سلامت یا عدم سلامت پرده بکارت اش به طب عدلی فرستاده می شود. یا دختر خانم هایی که با همکار و یا هم صنفی خودش که مرد است در حال نشستن و یا صحبت کردن در بیرون از دفتر کار و دانشگاه مشاهده شوند نیز توسط پولیس به اتهام جرایم اخلاقی گرفتار شده و برای معاینه بکارت به طب عدلی ویا شفاخانه ها فرستاده می شوند. ویا اینکه یک عروس خانم در شب اول عروسی، خون در بسترش مشاهده نشود از سوی شوهر و خانواده شوهر خود به داشتن رابطه جنسی گذشته متهم شده و برای معاینه بکارت به طب عدلی و یا شفاخانه ها فرستاده می شود. حالا سئوالی که مطرح می شود این است که آیا معاینه بکارت می تواند گناه یا بی گناهی و همچنان پاکدامنی و عدم پاکدامنی زنان را ثابت کند یا خیر؟

 در پاسخ به این سئوال بختیاری توضیح داد که در این مورد دو دیدگاه وجود دارد. یکی دیدگاه اجتماعی – فرهنگی و دیگری دیدگاه علمی – طبی. از دیدگاه اول ، معاینه بکارت می تواند گناه یا بی گناهی و همچنین پاکدامنی و عدم پاکدامنی زنان را ثابت نماید. چون آنها معیار سنجش برای عفت و پاکدامنی زنان را در دو نوع علایم و نشانه های می دانند. یکی خونریزی و دیگری بکارت. یعنی براساس باورهای اجتماعی و فرهنگی فرض بر این است که خونریزی دلیل باکره بودن و باکره بودن دلیل پاکدامنی زنان است و نبود خونریزی دلیلی بر نبود بکارت و نبود بکارت دلیلی بر آلوده بودن زنان به فساد اخلاقی تلقی می شود.

بختیاری در ادامه افزود که از دیدگاه علمی – طبی، معاینه بکارت نمی تواند گناه یا بی گناهی و همچنین پاکدامنی و عدم پاکدامنی زنان را ثابت بسازد. زیرا از نظرعلم طب این معاینه اساس علمی – طبی ندارد. چرا معاینه بکارت اساس علمی ندارد؟ در پاسخ به این سؤال می توان ۷ دلیل را ارایه نمود. بختیاری ضمن بر شمردن هفت دلیل مبنی بر بی اساس بودن معاینه بکارت، درنتیجه خاطرنشان ساخت که معاینه بکارت نه تنها اساس علمی ندارد بلکه برای زنان به لحاظ فزیکی، روانی و اجتماعی مضر است.

استاد محمد اشرف بختیاری، معاینه بکارت را از نظر حقوقی و فقهی نیز مورد بحث و بررسی قرار داده و تصریح نمود که این معاینه از نظر حقوقی یک نوع تبعیض، خشونت، شکنجه و رفتار ظالمانه و غیر انسانی است و در ضمن در کود جزای افغانستان نیز جرم تلقی شده است. وی علاوه کرد:‌ این معاینه از نظر شرعی جواز ندارد و حرام است. زیرا اولاً موجب مشاهده و لمس محل پرده بکارت زنان می شود و این عمل از نظر شرعی طبق آیه ۳۰ سوره نور در قرآن کریم جواز ندارد و از سوی دیگر این معاینه سبب اضرار فزیکی و روانی می شود و از نظر شرعی طبق آیه ۲۳۳ سوره بقره هیچ ضرری در اسلام جواز ندارد و حرام می باشد. در اخیر اشتراک کنندگان در ابعاد علمی، حقوقی و فقهی معاینه بکارت سؤالاتی داشتند که از سوی استاد محمد اشرف بختیاری جواب های قانع کننده ارایه گردید.

بعد از غذای چاشت، استاد محمد اشرف بختیاری، همه ای اشتراک کنندگان را مخاطب قرار داده و سئوال نمود که آیا همه ای شما با بحث هایی که در این مورد صورت گرفت، قناعت کردید؟ پاسخ همه مثبت بود. سپس پرسید که همه ای شما علاقه مند هستید که در راستای منع این معاینه فعالیت و دادخواهی نمایید یا خیر؟ در پاسخ به این سئوال نیز همگی موافقت خود را اعلان نموند. سپس بختیاری در باره استراتیژی، اکشن پلان، ساختار، لایحه وظایف و رهنمود گروپ کاری صحبت کرده و برای ایجاد گروپ کاری در ولایت بدخشان با اشتراک کنندگان مشوره نمودند. آنها که از بی اساس بودن معاینه بکارت و اجرای آن متأثر شده بودند از ایجاد این گروپ در ولایت بدخشان استقبال کردند. در ابتدا، نهادهایی که نمایندگان آنها حضور داشتند لیست گردید و سپس در باره سکرتریت گروپ بحث و گفتگو صورت گرفت. سرانجام تصمیم بر آن شد که سکرتریت گروپ باید به صورت دوره ای ایفای نقش نماید. در ضمن تأکید کردند که برای بار اول ریاست امور زنان ولایت بدخشان باید مسؤلیت سکرتریت را پیش ببرد. نماینده ریاست امور زنان و همه ی اشتراک کنندگان با این طرح موافقت کردند. اما یک نگرانی نزد اشتراک کنندگان وجود داشت و آن اینکه اکثر نهادهای عضو محل مناسب برای جلسات ندارند. در این مورد قرار شد که سالون کنفرانس ریاست امور زنان برای همیشه به عنوان محل برگزاری جلسات اعضای گروپ کاری تعیین شود و نماینده ریاست امور زنان نیز موافقت کرد.

در اخیر به اشتراک کنندگان توضیح داده شد که اکثر نهادهای عضو برنامه های آموزشی دارند و تلاش کنند که این موضوع را نیز در اجندای خود درج نمایند. در ضمن به آنها گفته شد که فقط در باره مواد آموزشی نظیر کتاب و بروشور شما باید یک لیستی از مجموع اشتراک کنندگان تان تهیه و با ما شریک نمایید تا ما به همان اندازه کتاب و بروشور چاپ کرده و برای شما بفرستیم. از سوی دیگر می توانید معلومات موجود در صفحه فیسبوکی گروپ را با همگان شریک سازید و کلیپ آموزشی که قرار است تهیه شود نیز در اختیار شما گذاشته خواهد شد و آن را نیز می توانید به گروه های مختلف نمایش بدهید. علاوه براین می توانید از طریق میزگردهای رادیویی و تلویزیونی روی این موضوع صحبت نمایید.

در اخیر این ورکشاپ محمد اشرف بختیاری موضوعات مورد بحث را جمع بندی نموده و از همکاری مالی سازمان صحی جهان و همکاری تخنیکی ریاست امور زنان ولایت بدخشان و سایر نهادهای عضو گروپ کاری و همچنان حضور و مشارکت فعال اشتراک کنندگان سپاسگزاری به عمل آورد و سرانجام برنامه نیز رسماً ختم گردید.