دوشنبه , ۷ خرداد ۱۳۹۷

حقیقت یابی و نقش علوم عدلی

jalal abad1کارگاه آموزرشی یک روزه در مورد ” حقیقت یابی و نقش علوم عدلی” بتاریخ ۲۳ سنبله ۱۳۹۱ در سالون کنفرانس دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان واقع شهر جلال آباد ولایت ننگرهار تدویر یافت. در این کارگاه، تعداد ۳۰ تن از نمایندگان ادارات دولتی (ریاست محکمه استیناف، ریاست حارنوالی استیناف، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان ، وکلای مدافع، قوماندانی امنیه، ریاست صحت عامه، ریاست اطلاعات و فرهنگ، ریاست حج و اوقاف)، مسئوولین نهادهای مدنی، متنفذین محل و گروه های از قربانیان اشتراک ورزیده بودند.

این کارگاه آموزشی که توسط مؤسسه خدماتی علوم عدلی به منظور آگاهی دهی اشتراک کنندگان در مورد “حقیقت یابی و نقش علوم عدلی” دایر شده بود، از ساعت ۸:۳۰ صبح روز چهار شنبه آغاز و تا ساعت ۲:۳۰ بعد از ظهر همان روز ادامه یافت.

جلسه فوق با تلاوت آیات چندی از کلام الله مجید که توسط یکتن از اشتراک کنندگان، قرائت گردید، آغاز شد. پس از آن، این کارگاه آموزشی توسط پوهندوی دکتر رفیع الله بیدار رئیس دفتر ساحوی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در ولایت ننگرهار، رسماً افتتاح گردید.

jalal abad2دکتر بیدار، ضمن اشاره به تلاشها و فعالیتهای چشمگیر کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در رابطه به پروسه عدالت انتقالی در افغانستان، بخصوص نشر گزارش صدای مردم برای عدالت، پلان عمل دولت ( صلح، مصالحه و عدالت) ، ترسیم منازعه، حقیقت یابی و مستند سازی ؛ خاطر نشان نمود که جامعه جهانی و دولت افغانستان تعهداتی را که در راستای تطبیق پروسه عدالت انتقالی در افغانستان سپرده بودند،‌ به آن عمل نکردند.

وی افزود: ضرورت چنین تیم مسلکی با در نظرداشت تجارب و پس زمینه های مختلفی که دارند، در افغانستان احساس میگردد. ما امید وار هستیم که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان با همکاری چنین تیمی،‌ بتواند در راستای حقیقت یابی و مستند سازی علمی گامهای استوار تری را بردارد.

پس از افتتاح رسمی جلسه، اهداف و مقاصد اصلی این کارگاه آموزشی توسط سید محمد جاوید” علوی” رئیس اجرائی مؤسسه خدماتی علوم عدلی برای اشتراک کنندگان تشریح گردید. در عین حال، معارفه ای نیز میان اشتراک کنندگان و آموزگاران مؤسسه خدماتی علوم عدلی افغانستان صورت گرفت.

jalal abad3به تعقیب آن، بریالی ” فقیر زاده” یکتن از اعضای کمکی مؤسسه خدماتی علوم عدلی و کارمند برحال ریاست باستان شناسی وزارت اطلاعات و فرهنگ؛ به معرفی این مؤسسه، اعضاء،‌ اهداف و چگونگی فعالیت های آن پرداخته و مطالب مفصلی را بیان نمود. در عین حال، سئوالات متعددی که از سوی اشتراک کنندگان مطرح شد، به آن پاسخهای رضایت بخشی نیز ارائه گردید.

در ادامه ، محمد اشرف ” بختیاری” رئیس مؤسسه خدماتی علوم عدلی افغانستان، به جنبه های شرعی، قانونی و علمی گورهای دسته جمعی اشاره نموده، چنین بیان داشت:

از نظر شرعی، بی حرمتی به اموات و قبور حرام است و هرکسی چنین عملی را انجام دهد، گناه کار است و از جانب خداوند (ج) جزای سنگینی را متحمل خواهد شد. چنانچه پیامبر گرامی اسلام می فرماید: ” احترام مرده مسلمان همانند احترام زنده مسلمان واجب است” بناءً چیزی که واجب است، ترک آن حرام است . یعنی حفاظت از گورهای دسته جمعی که یکنوع احترام به اموات و قبور تلقی می شود، واجب و تخریب آن حرام است. هرکسی اگر چنین فعل حرامی را مرتکب شود، مستحق جزا و عقاب می باشد.

بختیاری در مورد جنبه های قانونی گورهای دسته جمعی نیز تصریح کرده؛ چنین خاطر نشان نمود:‌

براساس بند ۱ و ۲ ماده ۳۹۱ و همچنین ماده ۳۴۴ قانون جزای افغانستان، بی حرمتی به اموات و قبور ممنوع و جرم پنداشته شده و هرکسی چنین عملی را مرتکب شود، از نظر قانون مجرم است و توسط مجریان قانون مورد پیگرد قانونی قرار میگیرد. نبش قبر در صورتی ممکن است که مطابق ماده ۷۷ قانون جزای اصلاحی ۱۳۵۳ انجام شود و در غیر آن، مسئوولیت جزایی سنگینی را بدنبال دارد.

وی به جنبه های علمی گورهای دسته جمعی نیز اشاره کرده و چنین تصریح نمود:

jalal abad4در افغانستان طی ۳۲ سال جنگ و درگیری، صدها هزار هموطن ما کشته و لادرک شده اند و ممکن است اجساد اکثر آنها در گورهای دسته جمعی موجود در افغانستان مدفون باشد. از سوی دیگر، اکثر خانواده های شهدا و قربانیان تا هنوز انتظار می کشند؛ تا روزی، اثری از گم شده هایشان پیدا شود. درعین حال، دولت و ملت افغانستان نیز از موجودیت علوم عدلی و نقش آن در حقیقت یابی و تثبیت هویت افراد لادرک بی خبرند. بناءً مؤسسه خدماتی علوم عدلی افغانستان؛ مژده دهنده ای چنین نویدی است که می تواند به چنین سئوالات اتباع افغانستان پاسخ دهد وهمچنین به منتظران نیز امید دوباره ببخشد.

بختیاری در اخیر، شاخه های علوم عدلی را برشمرد و آن عده از علومی را که در تثبیت هویت افراد لادرک نقش دارد، به اشتراک کنندگان معرفی نموده و در عین حال به بسیاری از سئوالات آنها پاسخ قناعت بخشی ارائه نمود.

سرانجام، همه اشتراک کنندگان موجودیت چنین نهادی را در افغانستان مهم و ارزنده تلقی نموده و اعلان نمودند که در آینده از هیچگونه همکاری با این نهاد دریغ نخواهند ورزید. با این وجود، اکثر آنها که از موجودیت گورهای دسته جمعی در ولایت ننگرهار، لغمان و کنر اطلاع داشتند، معلومات شانرا با این نهاد شریک ساخته و همکاریهای لازمی را مبذول داشتند. از سوی دیگر، اشتراک کنندگان، زمان کارگاه آموزشی را برای یک روز کافی ندانسته و تقاضا نمودند که زمان بیشتری باید، برای تدویر چنین برنامه های آموزشی در نظر گرفته شود.